Nosimy w sobie gotowy scenariusz miłości — tego, jak powinien wyglądać związek, jak powinien zachowywać się partner i jakim trzeba być, żeby zasługiwać na uczucie. Te przekonania nie powstają samodzielnie. Najczęściej przejmujemy je ze środowiska. Problem pojawia się wtedy, gdy te “trzeba” i “muszę” zamiast pomagać — odbierają poczucie bezpieczeństwa, bliskości i satysfakcji z relacji. Warto im się przyjrzeć i napisać scenariusz swojej miłości na nowo, traktując siebie, a nie innych, jako głównego bohatera swojej opowieści.
Wychowaliśmy się na rodzinnych historiach, popularnych piosenkach, książkach i filmach o miłości. Od dzieciństwa uczymy się, że miłość nie jest łatwa, że wymaga poświęceń, że prawdziwa miłość zdarza się tylko raz albo że od pierwszego wejrzenia wiemy, że to ten jedyny. Słuchając przez lata tych powiedzeń, zaczynamy w nie wierzyć i na ich podstawie tworzymy swoje przekonania o tym, jak miłość powinna wyglądać.
Dopasowujemy siebie, swoje związki i życie do tych schematów, zamiast zastanowić się, czy w ogóle się z nimi zgadzamy, albo czy dany związek nas uszczęśliwia. Te rygorystyczne przekonania utrudniają funkcjonowanie samemu i w parze. Kreują nierealne oczekiwania wobec związku i siebie. Sprawiają one, że szukamy partnera idealnego, bez końca odrzucając kolejnych kandydatów. Albo sami staramy się być perfekcyjną “drugą połówką”, skupiamy się na swoich wadach. Te schematy rujnują samoocenę. Odbierają zadowolenie z małżeństwa, jeśli nie przypomina tego z filmu. Powodują, że oczekujemy od partnera zaspokojenia wszystkich naszych potrzeb, choć wiele z nich możemy realizować samodzielnie — poprzez dbanie o siebie, regulowanie emocji czy organizowanie sobie czasu — albo w relacjach z innymi ludźmi: podczas rozmów, wspólnych wyjść czy wyjazdów. Kiedyś potrzeby emocjonalne realizowano bardziej wspólnotowo — w rodzinie, sąsiedztwie czy grupie. Dziś coraz częściej przerzucamy ten ciężar na jedną osobę, która nie jest i nie może być w stanie zaspokoić ich wszystkich. Jednocześnie komedie romantyczne i baśnie utrwalają przekonanie, że związek powinien być najważniejszą relacją w życiu, niezależnie od tego, czy takie podejście nam odpowiada. To między innymi dlatego wiele osób zostaje w relacjach niezdrowych, ale intensywnych i wybuchowych — bo właśnie taki obraz miłości znają z kultury.
Jednym z najbardziej powszechnych i szkodliwych schematów, które wynosimy z domu, jest przekonanie, że na miłość trzeba zasłużyć — przez wygląd, osiągnięcia, status, zachowanie. „Spodobam się dopiero, jak schudnę”, „Nikt nie zechce mało zarabiającego męża”, „Prawdziwy mężczyzna powinien zajmować wysokie stanowisko”, „Prawdziwa kobieta powinna umieć gotować”. Takie myśli nie pojawiają się znikąd. Często są przekazem od rodziców, rówieśników czy społeczeństwa, które samo wierzyło w podobne schematy.
Kiedy wierzymy, że musimy zasłużyć na miłość, zaczynamy dostosowywać się do cudzych oczekiwań i oddalamy się od siebie. Łatwiej akceptujemy zachowania, które nas ranią, bo boimy się odrzucenia. Tymczasem zdrowa relacja nie opiera się na spełnianiu warunków ani udowadnianiu swojej wartości.
Dlatego tak ważne jest, aby zacząć kwestionować przekonania o miłości, które nosimy w sobie od lat. Nie każde z nich są nasze. Nie każde są prawdziwe. I nie każde pomagają budować bezpieczne i szczere związki.
Może więc zamiast kolejnej baśni o księciu na białym koniu, warto częściej mówić dzieciom (i sobie samym), że są wystarczające i warte miłości takie, jakie są.
Sprawdź, czy utożsamiasz się z którymś z poniższych przekonań. Jeśli czujesz, że któreś z nich odbiera Ci satysfakcję albo wpływa negatywnie na Twoje relacje i życie, warto przyjrzeć się mu bliżej — samodzielnie lub podczas terapii.
Inne, często powtarzane mity o miłości:
- Miłość nada sens mojemu życiu.
- Prawdziwa miłość zdarza się tylko raz w życiu.
- Miłość sama o siebie zadba.
- Miłość wszystko zwycięży.
- Dla prawdziwej miłości warto rezygnować z własnych wartości i osiągnięć.
- Pierwsza miłość jest tą prawdziwą
- Partner ma mnie dopełniać, bez niego jestem niekompletny.
- Gdy para się kocha to nigdy się nie kłóci, jest bardzo zgodna i podobna do siebie.
- Dobry partner powinien wiedzieć czego potrzebuję, nawet bez mówienia mu tego.
- Powinienem być na tyle silny i niezależny by móc przeżyć życie samemu, chęć związku jest oznaką słabości.
- Skoro jeszcze nie znalazłem miłości, to znaczy że coś jest ze mną nie tak.
- Po śmierci partnera nie można zakochać się po raz drugi, bo to oznaczałoby, że nie kochało się pierwszego partnera naprawdę